Rapport "De Nieuwe Dorpen; Nieuw leven in landelijk gebied - een verkenning" (PDF, 3,8 MB)

Het landelijk gebied is in beweging. Randstedelingen komen er rust en ruimte zoeken. Ouderen keren er terug naar hun roots. Jongeren trekken er juist weg. Op zoek naar werk, andere ritmes en betaalbare woonruimte. Boeren houden hun bezigheden voor gezien of breiden juist uit tot megabedrijven met het vee op stal. Collectieve voorzieningen (verenigingen, supermarkten, openbaar vervoer) verdwijnen. Het traditionele karakter van dorpen wordt vermengd met de gebruiken en gewoonten van de nieuwe ‘import’.

Ieder dorp is anders. Wat gelijk is, is het gebrek aan ruimte. Ruimte om nieuwe economische activiteiten te starten (denk aan recreatie, kinderopvang, ouderenzorg). Ruimte om op vrijgekomen plekken betaalbare woningen voor jongeren te bouwen. Ruimte om te ontwikkelen.

Sinds de jaren zestig van de vorige eeuw concentreert de ruimtelijke ordening zich op de steden. Het platteland wordt sindsdien geregeerd vanuit stedelijke vraagstellingen. Het gevolg is dat plattelandsbewoners geen oplossing zien voor hun directe problemen. Het ombouwen van een varkensstal tot kinderdagverblijf wordt verboden omdat het in strijd is met het bestemmingsplan. Een campinghouder mag wel een paramedisch centrum starten, maar geen bord aan de weg zetten om te laten weten dat de koffie klaar staat.

Met De Nieuwe Dorpen willen wij het vastzittende beleid enkele nieuwe gezichtspunten aanreiken. Nieuwe Dorpen zijn samenlevingsvormen in een groene omgeving, met het kleine getal als leidraad, met een eigen hart, eigen rijkheid en eigen identiteit. Het zijn nederzettingen in het landschap die de toekomst voorlopig weer aankunnen.

We weten nog niet hoe ze eruit zien. Maar wel dat De Nieuwe Dorpen zullen verschillen per plek. De lokale geschiedenis is van belang. De natuur in de omgeving. De wensen van de lokale bevolking. De cultuur-historische wortels. De volksaard. En uiteraard de vindingrijkheid van initiatiefnemers.

Wat nodig is, is beleid gestoeld op wijsheid, durf en visie. Alsmede aansprekende ontwerpen, samenwerking tussen partijen die dat nu nog niet vaak doen en nieuwe overleveringen, dorpsverhalen en mythes.